ACOD United – Wij zijn de socialisten
Ideologie en vakbondswerk gaan hand in hand
Als afdeling van de ACOD en het ABVV is ACOD-VRT per definitie een socialistische vakbond.
Maar wat betekent het in 2026 om socialistisch te zijn en hoe reageren we op de deelname van sociaaldemocraten aan de rechtse Arizonaregering? Ligt de oplossing in ons onafhankelijk verklaren van politiek of ideologie?
Of is er een andere weg mogelijk? We formuleren drie thesen voor een politiek syndicalisme en concluderen dat we niet kiezen voor een neutrale vakbond of voor een partijvakbond, maar voor een onafhankelijke socialistische vakbond die zijn politieke koers laat bepalen door de belangen van de werkende klasse.
De vakbond ontdoen van de filosofie, de ideologie en een politieke lijn leidt tot een inhoudelijke verarming. Het is een ontkenning van de realiteit van de sociale strijd, van de tegenstelling tussen werknemers en werkgevers. Dat leidt tot verregaande pragmatiek en opportunisme. Het leidt bovendien tot een organisatie die zich enkel nog bezighoudt met individuele dossiers, waardoor de collectieve strijd steeds verder naar de achtergrond verdwijnt.
Dit is niet het soort vakbond dat ACOD-VRT moet, wil of kan zijn. Wie beweert boven de ideologie te staan, verdedigt de ideologie van de bestaande machtsverhoudingen en gooit zijn reden van bestaan overboord.
De sociaaldemocratie op rechts
De basisidee om los te komen van een politieke zuil is nochtans niet zonder waarde. Binnen de rode familie is de spanning tussen partij en vakbond nog nooit zo groot geweest. Het is niet de eerste keer dat een sociaaldemocratische partij aan een regering deelneemt, maar Vooruit gaat in de Arizona-regering wel verder dan ooit. Nog nooit werd zo’n rechts beleid gesteund door de sociaaldemocraten. Economisch zijn er de beperking van de werkloosheid in de tijd, de opheffing van het verbod op nachtarbeid, de opschorting van de welzijnsenveloppe, de centenindex en de pensioenhervorming. Sociaal zijn er de aanvallen op de ziekenfondsen en de langdurig zieken. Juridisch komen aanvallen op de vakbonds- en democratische rechten met de versoepeling van de bescherming van de vakbondsdelegees en het inperken van het betogingsrecht. Ideologisch is er ten slotte de medeplichtigheid aan de militarisering.
“Zonder ons zou het erger zijn” is ideologisch al een zwak argument. Maar de correcties op het regeringsbeleid worden zelfs niet gerealiseerd door de sociaaldemocratische partijpolitiek. De enige barsten in de uitvoering van het rechts regeerakkoord komen er door anderhalf jaar sociale strijd onder leiding van een sterk vakbondsfront, geleid door ABVV, de socialistische vakbond.
Het neosocialisme van Connor Rousseau heeft gefaald om het op te nemen tegen het laatkapitalisme net zoals de “derde weg” gefaald heeft door het neoliberalisme te kopiëren. De enige kracht op links die vandaag politieke resultaten haalt, is niet “de beweging”, maar de tegenbeweging die de socialistische syndicalisten hebben ontwikkeld.
Drie thesen voor een politiek syndicalisme
- Vakbondswerk is altijd politiek.
Als vakbond verdedigen we de visie dat we onze collega’s collectief organiseren tegenover machtsverhoudingen binnen of buiten de VRT. Verandering ontstaan niet door mee te bewegen in de ideologische stroming van wie de macht heeft, zij het de directie of de regering. Of door zogezegd “neutraal” te blijven. Maar door werknemers te organiseren om die machtsverhoudingen te veranderen.
Daarom kiezen wij niet voor een kleurloze vakbond, maar voor een vakbond die bewust vertrekt vanuit solidariteit, gelijkheid en collectieve vooruitgang. Een rode vakbond.
- Politiek syndicalisme vereist onafhankelijkheid van de partijpolitiek.
We delen de doelstelling van de socialistische beweging, maar we zijn geen uitvoerder van een politieke partij. De geschiedenis leert dat werknemers hun eigen organisatie nodig hebben om hun belangen te verdedigen, ook wanneer partijen die zich links noemen andere keuzes maken.
Onafhankelijkheid betekent niet dat we politiek neutraal zijn, of niet samenwerken met politieke partijen. De essentie is dat we zelf onze politieke koers willen bepalen.
- Vakbondswerk stopt niet aan de poort van het bedrijf.
De belangen van werknemers worden niet alleen bepaald door wat er op de werkvloer gebeurt. Lonen, arbeidsvoorwaarden, sociale zekerheid, pensioenen, gezondheidszorg, democratische rechten en klimaatbeleid worden ook buiten het bedrijf beslist.
Een sterke vakbond verdedigt daarom niet alleen individuele dossiers of bedrijfsbelangen, maar bouwt mee aan maatschappelijke verandering.
Alleen door werknemers te organiseren over bedrijven en sectoren heen, ontstaat de tegenmacht die nodig is om sociale verandering af te dwingen.
Conclusie
Wie de ideologie opgeeft, houdt op vakbond te zijn. Wie haar uitbesteedt aan een partij, houdt op onafhankelijk te zijn.
Daarom kiezen wij voor een vakbond die onafhankelijk is van partijpolitiek, maar niet van politiek of ideologie. Een vakbond die zich uitdrukkelijk socialistisch noemt en zijn koers laat bepalen door de belangen van de werkende klasse.
Dat betekent: collectief werken, samen met onze delegees, samen met andere vakbonden en samen met onze bondgenoten.
Een sterke, goed georganiseerde vakbond bouwt mee aan de tegenmacht die maatschappelijke verandering mogelijk maakt.
Wij zijn ACOD United. De rode vakbond van de VRT. Wij zijn de socialisten.